Khảo sát mặt bằng cho xe cẩu bánh lốp XCMG phải trả lời được ba câu hỏi trước khi điều xe: cẩu có vào được không, đứng ở đâu và cấu hình nào đủ tải tại đúng bán kính làm việc. Chỉ biết khối lượng kiện hàng hoặc tải danh nghĩa của xe là chưa đủ. Đường vào, nền dưới chân chống, vật cản, vùng quay đối trọng, vị trí lấy–đặt hàng và phụ kiện nâng đều có thể làm thay đổi phương án.
Một phiếu khảo sát tốt cần có số đo, sơ đồ và dữ liệu có thể kiểm chứng. Không nên chọn cẩu bằng ảnh chụp chung chung hoặc ước lượng khoảng cách. Nếu chưa khóa được khối lượng hàng, trọng tâm, bán kính và điều kiện nền, đơn vị điều cẩu chưa có đủ căn cứ để chọn model và lập phương án nâng.
Khảo sát mặt bằng xe cẩu bánh lốp XCMG cần đo những gì?
| Nhóm dữ liệu | Cần ghi nhận | Dùng để quyết định |
|---|---|---|
| Vật nâng | Khối lượng xác nhận, kích thước, trọng tâm, tai nâng và tư thế đặt | Tổng tải trên móc, cách treo buộc và loại phụ kiện |
| Điểm lấy–đặt | Tọa độ, cao độ, khoảng cách ngang và hướng quay | Bán kính lớn nhất và chiều cao móc cần đạt |
| Đường vào | Chiều rộng cổng, cao tĩnh không, góc cua, dốc, tải cầu/đường | Xe có tiếp cận được và có cần phương án dẫn đường hay không |
| Vị trí đứng | Kích thước khu vực, độ dốc, khoảng mở chân chống và vùng quay toa | Hướng đặt xe, cấu hình chân chống và phạm vi rào chắn |
| Điều kiện nền | Kết cấu mặt, lớp nền, độ chặt, thoát nước, công trình ngầm và mép hố | Khả năng chịu tải và kích thước tấm phân tải |
| Vật cản | Điện, ống công nghệ, mái, giàn giáo, cây, thiết bị và giao thông | Đường đi của cần, tải và đối trọng |
| Điều kiện làm việc | Gió, mưa, ánh sáng, thời gian thi công và luồng người/xe | Thời điểm nâng, giới hạn vận hành và tổ chức hiện trường |
Với khách hàng đang chọn dải xe, trang xe cẩu bánh lốp XCMG giúp định vị các nhóm tải và model. Bài này chỉ tập trung vào bước khảo sát; tải nâng cuối cùng phải tra biểu đồ tải của đúng xe, đúng cấu hình cần, đối trọng và chân chống.
Kiểm tra đường vào trước khi chọn vị trí đứng cẩu
Xe cẩu bánh lốp có thể tự di chuyển, nhưng chiều dài thân xe, số trục, bán kính quay và khối lượng di chuyển tăng nhanh theo cấp tải. Một bãi đứng rộng không có ý nghĩa nếu xe không qua được cổng hoặc phải leo qua nền yếu để tới đó.
Đo cổng, góc cua và tĩnh không
Ghi chiều rộng hữu dụng của cổng sau khi trừ cánh cửa, trụ bảo vệ và xe đang đỗ. Đo cao độ thông thủy tại mái che, dầm, ống và cáp. Với góc cua, cần xét cả phần đầu, đuôi và phần thân quét ra ngoài đường bánh xe; không dùng riêng chiều rộng thân xe để kết luận.
Kiểm tra tải trọng tuyến đường
Cầu tạm, nắp hố kỹ thuật, cống, sàn bê tông, đường nội bộ hoặc nền san lấp phải được đối chiếu khả năng chịu tải. Mặt đường nhìn nguyên vẹn không chứng minh lớp nền bên dưới đủ cho xe nặng đi qua. Khi có nghi ngờ, cần đơn vị có chuyên môn xác nhận hoặc chuẩn bị phương án gia cường.
Xác định tuyến vào và tuyến ra
Nên chọn đường cho phép xe vào, triển khai và rời công trường mà không phải tháo dỡ vật cản trong lúc chờ. Nếu xe phải lùi dài, quay trong mặt bằng hẹp hoặc cắt qua luồng sản xuất, cần bố trí người hướng dẫn và tách giao thông theo quy trình của công trường.
Chọn vị trí đứng cẩu từ điểm lấy và điểm đặt hàng
Không nên chọn vị trí đứng chỉ vì nền trông phẳng. Trước hết, đánh dấu điểm lấy hàng và điểm đặt hàng trên mặt bằng. Sau đó xác định các vị trí tâm quay có thể tiếp cận cả hai điểm với bán kính phù hợp, không để cần hoặc tải đi qua khu vực cấm.
Nếu một xe phải thực hiện nhiều lượt nâng, hãy kiểm tra bán kính lớn nhất trong toàn bộ chu kỳ chứ không chỉ vị trí đầu tiên. Một kiện hàng có thể nằm gần xe khi móc lên nhưng xa hơn nhiều khi quay tới vị trí lắp. Bảng tải phải đáp ứng trạng thái bất lợi nhất của chu kỳ đã lập.
Không lấy khoảng cách từ đầu xe làm bán kính
Bán kính làm việc được xác định theo quy ước trong tài liệu của nhà sản xuất, thường liên quan khoảng cách ngang từ tâm quay tới đường tác dụng của tải. Đo từ cản trước, mép thân xe hoặc chân chống sẽ cho kết quả sai. Khi khảo sát, cần đánh dấu tâm quay dự kiến và đo tới trọng tâm vật nâng tại từng vị trí.
Khảo sát nền dưới chân chống như thế nào?
Ổn định của cẩu phụ thuộc trực tiếp vào khả năng nền chịu tải tại các điểm chân chống. OSHA định nghĩa điều kiện nền theo khả năng đỡ thiết bị, bao gồm độ dốc, độ chặt và độ chắc; tài liệu này cũng yêu cầu nền đủ cứng, thoát nước và được san phù hợp với chỉ dẫn của nhà sản xuất. Đây là tài liệu tham khảo kỹ thuật, không thay thế quy định và hồ sơ an toàn áp dụng tại Việt Nam.
Phiếu khảo sát nên ghi rõ:
- Bề mặt là bê tông, nhựa, đá dăm, đất tự nhiên hay nền mới san lấp.
- Có nước đọng, bùn, dấu lún, nứt hoặc rửa trôi sau mưa hay không.
- Vị trí hố ga, cống, bể ngầm, rãnh kỹ thuật, đường ống hoặc vùng đào lấp cũ.
- Khoảng cách tới mép hố móng, mương, taluy, tường chắn và nền chênh cao.
- Độ dốc tại từng bàn chân chống, không chỉ độ dốc chung của bãi.
- Khả năng thoát nước trong toàn bộ thời gian xe đứng làm việc.
Tấm kê không phải cứ lớn là đủ
Kích thước và vật liệu tấm phân tải phải phù hợp phản lực chân chống, khả năng chịu tải nền và chỉ dẫn kỹ thuật. Tấm kê cần phẳng, nguyên vẹn, đặt chắc chắn và giữ bàn chân chống trong vùng chịu lực. Không chồng vật liệu rời rạc hoặc dùng tấm hỏng chỉ để đạt chiều cao mong muốn.
Không đặt chân chống lên nắp hố hoặc vùng nền không rõ kết cấu
Nắp hố và sàn công trình ngầm có thể chịu xe đi qua nhưng không chịu được tải tập trung tại chân chống. Nếu không có bản vẽ hoặc dữ liệu kết cấu, cần thay đổi vị trí hoặc yêu cầu xác nhận kỹ thuật. Không suy luận khả năng chịu lực từ hình dạng bề mặt.
Từ số đo mặt bằng đến tải nâng cho phép
Sau khi có bán kính và chiều cao, tra đúng biểu đồ tải của xe. Cần kiểm tra đồng thời chiều dài cần, góc cần, số nhánh cáp, móc sử dụng, đối trọng, góc quay và trạng thái chân chống. Nếu nhà sản xuất cho phép mở chân chống một phần, phải dùng đúng bảng tải của trạng thái đó; không dùng tải của cấu hình mở hoàn toàn.
Tổng tải tác dụng lên cẩu không chỉ là khối lượng kiện hàng. Phải tính toàn bộ phần treo trên móc theo quy định của tài liệu xe, gồm móc hoặc block móc, cáp treo, ma ní, đòn cân bằng và phụ kiện liên quan. Khối lượng hàng phải lấy từ phiếu cân, bản vẽ hoặc tài liệu đáng tin cậy; không lấy ước lượng của người vận chuyển làm số liệu cuối.
Khi nào phải đổi vị trí đứng hoặc chọn cẩu lớn hơn?
- Tải tại bán kính bất lợi vượt khả năng của bảng tải đúng cấu hình.
- Không đủ diện tích mở chân chống theo trạng thái dự kiến.
- Nền không thể xác nhận hoặc gia cường để chịu phản lực chân chống.
- Cần hoặc tải phải đi qua đường điện, công trình đang hoạt động hoặc khu vực cấm.
- Không duy trì được khoảng cách và vùng rào chắn trong suốt chu kỳ nâng.
- Điều kiện gió, mưa hoặc tầm nhìn vượt giới hạn cho phép của thiết bị và phương án.
Đánh dấu vật cản và vùng quay trước khi dựng cần
Vật cản cần được thể hiện trên sơ đồ bằng cao độ và khoảng cách, không chỉ ghi “có đường điện” hoặc “gần mái”. Đường dây, ống công nghệ, mái đua, giàn giáo, cây, cột đèn, container, cần trục khác và kết cấu đang lắp đều có thể nằm trong đường đi của cần hoặc tải.
Phần đối trọng và toa quay tạo vùng nguy hiểm quanh thân xe. Khu vực này phải được kiểm soát để người và phương tiện không đi vào. Đồng thời cần dành chỗ cho người ra vào cabin điều khiển, thao tác móc cáp, người làm tín hiệu và đường thoát khi có bất thường.
Ảnh hiện trường cần chụp có tỷ lệ tham chiếu
Ảnh toàn cảnh nên thể hiện cổng, tuyến đường, vị trí đứng và điểm lấy–đặt. Ảnh chi tiết cần kèm thước đo hoặc mốc kích thước rõ ràng. Video đi dọc tuyến vào giúp nhận diện góc cua và vật cản, nhưng không thay thế số đo hoặc xác nhận tải trọng nền.
Mười dữ liệu cần gửi trước khi điều xe cẩu bánh lốp XCMG
- Địa chỉ công trường, đầu mối và khung giờ xe được phép vào.
- Khối lượng xác nhận, kích thước, trọng tâm và vị trí tai nâng của hàng.
- Ảnh hoặc bản vẽ điểm lấy hàng và điểm đặt hàng.
- Bán kính ngang dự kiến từ tâm quay tới trọng tâm tải ở trạng thái bất lợi nhất.
- Chiều cao móc cần đạt và vật cản trên đường đi của cần.
- Kích thước cổng, góc cua, tĩnh không và tải trọng tuyến đường.
- Kích thước vị trí đứng, phạm vi có thể mở chân chống và vùng quay toa.
- Mô tả kết cấu nền, công trình ngầm, mép hố và khả năng thoát nước.
- Điều kiện gió, thời gian nâng, chiếu sáng và luồng người/xe tại hiện trường.
- Yêu cầu hồ sơ, kiểm định, người vận hành, chỉ huy nâng và quy định riêng của dự án.
Nếu dự kiến dùng cấp 50 tấn, có thể xem thêm bài XCMG 50 tấn phù hợp công trình nào để sàng lọc nhu cầu ban đầu. Kết luận điều xe vẫn phải dựa trên bảng tải của đúng chiếc cẩu và phương án nâng được phê duyệt tại dự án.
Câu hỏi thường gặp
Chỉ gửi khối lượng hàng có đủ để chọn xe cẩu không?
Không. Cần thêm bán kính làm việc, chiều cao móc, tư thế hàng, phụ kiện nâng, trạng thái chân chống, điều kiện nền và vật cản. Cùng một kiện hàng nhưng đặt xa tâm quay hơn có thể cần cấp cẩu khác.
Bán kính nâng được đo từ đâu?
Phải đo theo quy ước của tài liệu nhà sản xuất, thường từ tâm quay tới đường tác dụng của tải. Không đo từ đầu xe, cản trước hoặc mép chân chống.
Nền bê tông có mặc định đủ kê chân chống không?
Không. Cần biết kết cấu sàn, lớp nền, công trình ngầm và tải tập trung cho phép. Bề mặt bê tông nguyên vẹn không tự chứng minh khả năng chịu phản lực chân chống.
Có thể mở chân chống một phần để làm việc trong mặt bằng hẹp không?
Chỉ khi nhà sản xuất cho phép và có bảng tải đúng cho trạng thái chân chống đó. Không được dùng tải của cấu hình mở hoàn toàn cho cấu hình mở một phần.
Khi nào cần khảo sát lại mặt bằng?
Cần khảo sát lại khi đổi vị trí đứng, thay tải hoặc bán kính, nền bị mưa hay đào lấp, xuất hiện công trình ngầm hoặc vật cản mới, thay model cẩu hoặc điều kiện hiện trường khác với dữ liệu ban đầu.
Liên hệ Minh Hải Auto
Công ty cổ phần thiết bị và vật tư Minh Hải tư vấn xe tải gắn cẩu theo tải hàng, bán kính nâng, chiều dài thùng và điều kiện công trường thực tế.
- Hà Nội: Số 40 Ngô Gia Tự, Phường Việt Hưng, Hà Nội
- TP. Hồ Chí Minh: 138/7 An Phú Đông 03, Quận 12, Tp. Hồ Chí Minh
- Email: mh.xuanhien@gmail.com
- Fax: 0243 657 3666
- Hotline/Zalo: 033.204.6292
- Fanpage: Minh Hải Auto
- TikTok: @xechuyendung333
- Website: mh333.vn
Gửi tải nâng, bán kính, chiều cao, đường vào và ảnh mặt bằng để Minh Hải Auto đối chiếu cấu hình xe cẩu bánh lốp XCMG phù hợp.
Nhận tư vấn qua ZaloTham khảo kỹ thuật: danh mục truck crane của XCMG; OSHA 1926.1402 về điều kiện nền; OSHA FAQ về chân chống và nền cẩu. Phải ưu tiên tài liệu nhà sản xuất, bảng tải và yêu cầu an toàn áp dụng cho đúng xe, đúng dự án.